International
ရုရှားတွင် ဆဲလ်ဖုန်း အင်တာနက် ပြတ်တောက်မှုများကြောင့် နေ့စဉ်ဘဝကို အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေ၍ မကျေနပ်မှုများ တိုးပွားလာနေ
လွန်ခဲ့သော ၄ လ က
BAP၊ ဘာသာပြန်။
ရုရှားနိုင်ငံသားများ ၂၀၂၅ ခုနှစ်ကို ပြန်လည်ကြည့်ရှုလိုက်လျှင် အစိုးရက အင်တာနက်ကို ပိုမိုတင်းကျပ်စွာ ထိန်းချုပ်လိုက်သည့်နှစ်အဖြစ် သတိရနေနိုင်သည်။
အများပြည်သူ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတွင် လက်မှတ်ဝယ်၍ မရသည့် ခရက်ဒစ်ကတ်များ၊ ကွန်ရက်နှင့် မချိတ်ဆက်နိုင်သည့် ATM စက်များ၊ အလုပ်မလုပ်တော့သည့် မက်ဆေ့ဂျ်ပို့ App များ၊ နိုင်ငံရပ်ခြား ခရီးစဉ်မှ ပြန်လာပြီးနောက် စာတို သို့မဟုတ် ဒေတာ လက်ခံရရှိခြင်း မရှိသည့် ဆဲလ်ဖုန်းများ၊ ဆီးချိုရောဂါရှိသည့် ကလေးများ၏ မိခင်များကပင် အင်တာနက်ပြတ်တောက်မှုများအတွင်း ၎င်းတို့၏ ကလေးများ သွေးတွင်း ဂလူးကို့စ်ပမာဏကို စောင့်ကြည့်နိုင်ခြင်း မရှိသည့်အတွက် စိုးရိမ်တကြီး ညည်းညူကြသည်။
ဆဲလ်ဖုန်း အင်တာနက် ပိတ်ပစ်မှုများ သည် ယူကရိန်း၏ ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုများကို ဟန့်တားရန် ရည်ရွယ်သည်ဟု ဆိုသော်လည်း ရုရှားဒေသ ဒါဇင်ပေါင်းများစွာကို လပေါင်းများစွာ ထိမှန်ခဲ့သည်။ လူကြိုက်များသော မက်ဆေ့ဂျ်ပို့ အက်ပ်များကိုလည်း ကန့်သတ်ထားရာ အစိုးရက ထိုအက်ပ်အစား ၎င်းတို့၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်ရှိ အက်ပ်တစ်ခုကို အားပေးမြှင့်တင်ပေးနေပြီး ယင်းကို ဝေဖန်သူများက စောင့်ကြည့်ရေး ဆော့ဝဲတစ်ခု ဖြစ်နိုင်ချေရှိသည်ဟု ရှုမြင်ကြသည်။
Broadband နှင့် Wi-Fi အင်တာနက်သုံးစွဲမှုမှာမူ ထိခိုက်မှု မရှိသေးသော်လည်း The Associated Press က ဆက်သွယ်မေးမြန်းခဲ့သည့် ရုရှားနိုင်ငံသားများက ၎င်းတို့၏ နေ့စဉ်ဘဝတွင် ဒစ်ဂျစ်တယ် အနှောင့်အယှက်များ ကြုံတွေ့ရပုံကို ရှင်းပြကြသည်။ ၎င်းတို့အားလုံးက ဘေးကင်းရေးအတွက် အမည်အပြည့်အစုံ ဖော်ပြခြင်း မပြုခဲ့ပေ။
ဆဲလ်ဖုန်း အင်တာနက် ပိတ်ပစ်မှုများ သည် ယူကရိန်း၏ ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုများကို ဟန့်တားရန် ရည်ရွယ်သည်ဟု ဆိုသော်လည်း ရုရှားဒေသ ဒါဇင်ပေါင်းများစွာကို လပေါင်းများစွာ ထိမှန်ခဲ့သည်
- အင်တာနက်ပြတ်တောက်မှုများနှင့် ကင်းလွတ်ခွင့် 'White Lists' များသည် ရုရှား၏ မဟာဗျူဟာ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်
ကျယ်ပြန့်သော ဆဲလ်ဖုန်း အင်တာနက် ပိတ်ပစ်မှုများသည် မေလတွင် စတင်ခဲ့ပြီး နွေရာသီတစ်လျှောက်နှင့် ဆောင်းဦးအထိ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဆက်သွယ်မှု ပြတ်တောက်မှုများကို စောင့်ကြည့်သည့် လှုပ်ရှားသူအဖွဲ့ Na Svyazi ၏ အဆိုအရ နိုဝင်ဘာလတွင် ရုရှားဒေသ ၅၇ ခုသည် ပျမ်းမျှအားဖြင့် နေ့စဉ် ဆဲလ်ဖုန်းလင့်ခ်များ အနှောင့်အယှက် ဖြစ်ပွားကြောင်း အစီရင်ခံခဲ့သည်။
အာဏာပိုင်များက ဤပြတ်တောက်မှုများသည် ယူကရိန်းဒရုန်းများ လမ်းညွှန်မှုအတွက် မိုဘိုင်းကွန်ရက်များကို အသုံးပြုခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် ရည်ရွယ်သည်ဟု ဆိုသည်။
အစိုးရ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ Dmitry Peskov က ၎င်းဖြတ်တောက်မှုများသည် “လုံးဝ တရားမျှတပြီး လိုအပ်သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သော်လည်း ဝါရှင်တန်အခြေစိုက် စစ်ပညာ လေ့လာရေးဌာန (Institute for the Study of War) မှ သုတေသီ Kateryna Stepanenko ကမူ မကြာသေးမီလများအတွင်း ရုရှားရေနံချက် စက်ရုံများကို တိုက်ခိုက်မှုပမာဏအရ ယူကရိန်း ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုများ၏ ပြင်းထန်မှုကို ထိန်းချုပ်ရာ၌ ထိရောက်မှု မရှိခဲ့ကြောင်း ပြောသည်။
ဒေသများစွာတွင် အစိုးရမှ ခွင့်ပြုထားသော ရုရှားဝက်ဘ်ဆိုဒ်များနှင့် အွန်လိုင်းဝန်ဆောင်မှု အနည်းငယ်သာ ၎င်းတို့ကို ကင်းလွတ်ခွင့် "white lists" ဟု သတ်မှတ်ထားပြီး ဆက်သွယ်မှု ပြတ်တောက်နေချိန်တွင် သုံးစွဲနိုင်ရန် လုပ်ဆောင်ထားသည်။ "white lists" တွင် ပါဝင်သည့် ဝန်ဆောင်မှုများသည် ဝန်ဆောင်မှုပေးသူအလိုက် ကွဲပြားပြီး တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်များ၊ အီးမေးလ်နှင့် လူမှုမီဒီယာ ပလက်ဖောင်းများ၊ အွန်လိုင်းဈေးကွက်နှစ်ခုနှင့် ရုရှား ရှာဖွေရေး အင်ဂျင်ဖြစ်သော Yandex နှင့် ၎င်း၏ ဝန်ဆောင်မှုများ ပါဝင်သည်။ ဝန်ဆောင်မှုပေးသူ တစ်ဦးက ဘဏ်လုပ်ငန်း အက်ပ်တစ်ခုကို သုံးစွဲခွင့် ပေးသော်လည်း အခြားဝန်ဆောင်မှုပေးသူများက ပေးအပ်ခြင်းမရှိပေ။ အာဏာပိုင်များက စာရင်းများကို ချဲ့ထွင်ပေးမည်ဟု ကတိပြုထားသည်။
ပစိဖိတ် ကမ်းရိုးတန်းမြို့ဖြစ်သည့် Vladivostok တွင် နေထိုင်သူ Marina က မိုဘိုင်းအင်တာနက် ပြတ်တောက်မှုအတွင်း အစိုးရ ထိန်းချုပ်ထားသည့် ဘဏ်တစ်ခု၏ အက်ပ်တစ်ခုတည်းသာ အလုပ်လုပ်နေသည်ကို တွေ့ရှိချိန်၌ ၎င်း၏ စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို ရှင်းပြခဲ့ပြီး ဤသည်မှာ အနာဂတ်အတွက် မည်သို့ အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်လာမည်ကို စဥ်းစားတွေးတောနေသည်။
“ကျွန်မအတွက် ဒါဟာ အကြောက်ဆုံးအရာပါပဲ။” ဟု သူမက ဆိုသည်။ “အချက်အလက်တွေ ဆုံးရှုံးတာ၊ လွတ်လပ်မှု ဆုံးရှုံးတာဟာ အဓိကအားဖြင့် ကျွန်မအတွက် အစိတ်ဓာတ်ကျစရာ အကောင်းဆုံးပဲ။”
မော်စကိုမြို့၏ အရှေ့ဘက် ကီလိုမီတာ ၇၀၀ (၄၃၅ မိုင်) ခန့်အကွာ ဗော်လ်ဂါမြစ်ဝှမ်းရှိ Ulyanovsk မြို့မှ ဒေသခံတစ်ဦးက အင်တာနက်ပြတ်တောက်မှုအတွင်း ၎င်း၏ အကြွေးဝယ်ကတ်သည် ဓာတ်ရထားပေါ်ရှိ ငွေပေးချေမှု စက်တွင် အသုံးပြုသောအခါ အလုပ်မလုပ်ပုံကို ရှင်းပြခဲ့သည်။ ၎င်းသည် လုံလောက်သော ငွေသားကို ယူဆောင်လာခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
ဆီးချိုရောဂါရှိသည့် ကလေးများ၏ မိသားစုများက ကလေးများ ကျောင်းတွင်ရှိစဉ် ဆဲလ်ဖုန်း အင်တာနက် ပြတ်တောက်သွားပါက အထူးအက်ပ်များမှတစ်ဆင့် ကလေးများ၏ ဂလူးကို့စ်ပမာဏကို စောင့်ကြည့်နိုင်ခြင်း မရှိကြောင်း ပြောကြားသည်။ မိခင်များက လူမှုမီဒီယာ ပို့စ်များတွင် ကလေးများသည် ၎င်းတို့၏ သွေးတွင်းသကြားဓာတ် ပမာဏ ပြောင်းလဲသွားသည့် အချိန်ကို မကြာခဏဆိုသလို လွဲချော်သွားနိုင်ပြီး ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ရန် လိုအပ်ကြောင်း၊ အထူးအက်ပ်များက မိဘများအား ယင်းကို အဝေးမှ ကြည့်ရှုနိုင်ကာ သတိပေးနိုင်ကြောင်း ရှင်းပြကြသည်။ ဆက်သွယ်မှု ပြတ်တောက်မှုများသည် ယင်းကို အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေသည်။
အာဏာပိုင်များက နည်းပညာကင်းမဲ့သော လူနေမှုပုံစံနှင့် ပြန်လည် နေထိုင်ချိတ်ဆက်ခြင်း၏ ပျော်ရွှင်ဖွယ်ရာများကို အားပေးမြှင့်တင်ရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။ အင်တာနက် စည်းမျဉ်းထိန်းချုပ်ရေး အေဂျင်စီ Roskomnadzor က လူမှုမီဒီယာတွင် ပုံတစ်ပုံကို ပို့စ်တင်ခဲ့ရာ လူငယ်တစ်ဦး၏ ရှုထောင့်နှစ်ခုကို ပြသထားသည်- ပထမပုံမှာ မှောင်နေသော တိုက်ခန်းထဲတွင် ဖုန်းကို ကြည့်နေသည့် ပုံဖြစ်ပြီး၊ နောက်ပုံမှာ ကော်ဖီခွက်နှင့် စာအုပ်ကို သယ်ဆောင်ကာ ပန်းခြံထဲတွင် ပျော်ရွှင်စွာ လမ်းလျှောက်နေသည့် ပုံဖြစ်သည်။
အော့ဖ်လိုင်း ဖြစ်သွားတာက "ဆက်သွယ်မှု ပြတ်တောက်သွားတာကို ဆိုလိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။ တစ်ခါတလေမှာ သင့်ကိုယ်သင် ပြန်လည် ချိတ်ဆက်နိုင်တာကို ဆိုလိုပါတယ်" ဟု ကာတွန်းတွင် အကြံပြုခဲ့သည်။
သို့သော် ဤပို့စ်သည် ဒေါသထွက်၊ ပြက်ရယ်ပြုသည့် မှတ်ချက်များကိုသာ အများအားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
- SIM ကတ်များအပေါ် ကန့်သတ်ချက်များ သတ်မှတ်ထားခြင်း
မကြာသေးမီက ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော ဒရုန်းကာကွယ်ရေး ကန့်သတ်ချက်တစ်ခုတွင် နိုင်ငံခြားသို့ သယ်ဆောင်ခဲ့သည့် သို့မဟုတ် ၇၂ နာရီကြာ လှုပ်ရှားမှုမရှိသည့် SIM ကတ်များကို "အပူချိန်လျော့ချသည့် ကာလ" ဟု သတ်မှတ်၍ ဒေတာနှင့် စာတိုများ ၂၄ နာရီ ပိတ်ဆို့ပြီး အသုံးပြုသူက စာတိုမှတစ်ဆင့် ရရှိသော လင့်ခ်မှတစ်ဆင့် ပြန်လည် ဖွင့်လှစ်နိုင်သည်။
သို့သော် Wi-Fi router များ၊ ကားများ သို့မဟုတ် မီတာပုံးများ ကဲ့သို့သော စာတိုလက်ခံမှုမပြုနိုင်သော အင်တာနက်ချိတ်ဆက်ထားသည့် ပစ္စည်းကိရိယာများတွင် SIM ကတ်ကို အသုံးပြုပါက လော့ခ်ဖွင့်ရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။
ဥပဒေပြုအမတ် Andrei Svintsov က ရုရှားတွင် SIM ကတ်များဖြင့် တစ်လတစ်ကြိမ် ဖတ်ရှုမှုများကို ပေးပို့သော လျှပ်စစ်မီတာများစွာ ရှိကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည်။
“ဒါက သူတို့အားလုံး ပျက်စီးသွားမယ်လို့ ဆိုလိုတာလား။ အပူပေး ဘွိုင်လာတွေ အားလုံး ရပ်တန့်သွားပြီး တရုတ်ကားတွေ အားလုံး အလုပ်မလုပ်တော့ဘူးလား။ ဒါဟာ ကြီးမားတဲ့ ပြဿနာတစ်ခုဖြစ်ပြီး အစိုးရကတောင် ဒါကို သတိထားမိရဲ့လားဆိုတာ ကျွန်တော် မသိဘူး” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။
အစိုးရ အဖွဲ့အစည်းများ၊ အရာရှိများနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှုများနှင့် ဘလော့ဂ်များကို MAX သို့ ပြောင်းရွှေ့သုံးစွဲရန် တိုက်တွန်းနေသည်
- မက်ဆေ့ဂျ်ပို့ အက်ပ်များကို ပစ်မှတ်ထားခြင်း
အခြား ကန့်သတ်ချက်များမှာ လူကြိုက်များသော မက်ဆေ့ဂျ်ပို့ အက်ပ်နှစ်ခုဖြစ်သည့် WhatsApp (အောက်တိုဘာလတွင် လစဉ် သုံးစွဲသူ ၉၆ သန်းခန့်) နှင့် Telegram (၉၁ သန်း) တို့ကို ပစ်မှတ်ထားသည်ဟု မီဒီယာစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ Mediascope က ဆိုသည်။
အာဏာပိုင်များက ဖုန်းဖြင့်လိမ်လည်မှုများကို ရပ်တန့်ရန်ဟုဆိုကာ ဤအက်ပ်များမှ ခေါ်ဆိုမှုများကို ဩဂုတ်လတွင် စတင်ကန့်သတ်ခဲ့ပြီး ရုရှား၏ အချို့နေရာများတွင် ၎င်းတို့၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကို လျှော့ချခဲ့သည်။ တောင်ပိုင်းမြို့တော် Krasnodar မှ Yelena က အောက်တိုဘာလတွင် Telegram လုံးဝ အလုပ်မလုပ်ခဲ့သည့် အချိန်ကို ပြန်ပြောင်းပြောပြခဲ့ပြီး ၎င်းနှင့် ၎င်း၏ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များ၏ လုပ်ငန်းများကို ထိခိုက်ခဲ့သည်။
ဤအက်ပ်နှစ်ခုစလုံးသည် အစိုးရ၏ "white list" တွင် ပါဝင်ခြင်း မရှိပေ။
စာရင်းတွင် ပါဝင်သော ရုရှား မက်ဆေ့ဂျ်ပို့ ဝန်ဆောင်မှုမှာ MAX ဖြစ်သည်။ အာဏာပိုင်များက ၎င်းကို တက်ကြွစွာ အားပေးမြှင့်တင်လျက်ရှိပြီး စက်တင်ဘာလကတည်းက ရုရှားရှိ စမတ်ဖုန်းအားလုံးတွင် ကြိုတင် ထည့်သွင်းထားရန် လိုအပ်သည်။ MAX သည် တောင်းဆိုလာပါက အသုံးပြုသူ ဒေတာများကို အာဏာပိုင်များနှင့် မျှဝေမည်ဖြစ်ကြောင်း ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ကြေညာထားသောကြောင့် ဝေဖန်သူများက ၎င်းကို စောင့်ကြည့်ရေး ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။ ကျွမ်းကျင်သူများကလည်း ၎င်းသည် end-to-end encryption ကို အသုံးပြုခြင်း မရှိကြောင်း ပြောဆိုကြသည်။
အစိုးရ အဖွဲ့အစည်းများ၊ အရာရှိများနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှုများနှင့် ဘလော့ဂ်များကို MAX သို့ ပြောင်းရွှေ့သုံးစွဲရန် တိုက်တွန်းနေသည်။ Vladivostok မြို့မှ ဒေသခံ Marina က ၎င်း၏ အလုပ်ရှင်များက လူများကို MAX အသုံးပြုရန် အတင်းအကျပ် တောင်းဆိုနေသော်လည်း စိတ်အားထက်သန်မှု မရှိကြောင်း ပြောသည်။ ၎င်းက ၎င်းအက်ပ်ကို ထည့်သွင်းရန် အစီအစဉ်မရှိကြောင်းနှင့် AP သတင်းဌာနက ဆက်သွယ်ခဲ့သည့် အခြားသူများလည်း ထိုနည်းအတိုင်းပင် ဖြစ်ကြောင်း ပြောသည်။
MAX ဖန်တီးသူများက ၎င်းတို့၏ ပလက်ဖောင်းတွင် အသုံးပြုသူ သန်း ၅၀ ခန့် မှတ်ပုံတင်ထားကြောင်း၊ ၎င်းသည် မက်ဆေ့ဂျ်ပို့ခြင်းနှင့် အခြားဝန်ဆောင်မှုများကို ပေးကြောင်း ကြွားဝါပြောဆိုကြသည်။
Mediascope က MAX တွင် အောက်တိုဘာလ၌ လစဉ် သုံးစွဲသူ သန်း ၄၈ သန်းခန့် ရှိသော်လည်း ပျမ်းမျှ နေ့စဉ် သုံးစွဲသူ ၁၈.၉ သန်းသာ ရှိကြောင်း၊ ၎င်းသည် WhatsApp အတွက် ပျမ်းမျှ နေ့စဉ် သုံးစွဲသူ ၈၁ သန်းနှင့် Telegram အတွက် ၆၈ သန်းထက် များစွာ နည်းပါးကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
- ရုရှားတို့သည် ကန့်သတ်ချက်များကို လျစ်လျူရှုခြင်း
ရုရှား၏ ထိပ်တန်း လွတ်လပ်သော စစ်တမ်းကောက်ယူသူ Levada Center ၏ ဒါရိုက်တာ Denis Volkov က ရုရှားနိုင်ငံသား အများစုသည် ဤကန့်သတ်ချက်များကို ရာသီဥတုနှင့်ပတ်သက်၍ ခံစားရသကဲ့သို့ ပင်"နောက်ဆုံးတော့ ဘာမှလုပ်လို့ မရဘူး။" ဟူသော သဘောထားမျိုးဖြင့် ရှုမြင်ကြသည်ဟု ဆိုသည်။
အာဏာပိုင်များ၏ မဟာဗျူဟာသည် သာမန်အသုံးပြုသူများအတွက် "အခြားရွေးချယ်စရာ အကြောင်းအရာများ" ကို ရယူရန် ခက်ခဲစေရန် ဖြစ်ပြီး ထို့ကြောင့်ပင် ၎င်းတို့သည် နောက်ဆုံးတွင် ရှာဖွေခြင်း ရပ်တန့်သွားစေရန် ဖြစ်သည်ဟု Volkov က ပြောသည်။ “စိတ်ဝင်စားမှု မရှိတဲ့သူတွေက ပိုပြီး ရိုးရှင်းတဲ့ လမ်းကြောင်းတွေနဲ့ နည်းလမ်းတွေကို ရွေးချယ်သွားလိမ့်မယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
Ulyanovsk မှ ဒေသခံတစ်ဦးက ၎င်းသည် ပိတ်ဆို့ထားသော ဝက်ဘ်ဆိုဒ်များနှင့် ပလက်ဖောင်းအချို့ကို ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုရန် virtual private network (VPN) ကို အသုံးပြုသည်ဟု ထောက်ခံပြောဆိုခဲ့သည်။ VPN များကိုလည်း ပုံမှန်အားဖြင့် ပိတ်ဆို့ထားသောကြောင့် ၎င်းသည် လအနည်းငယ်တိုင်းတွင် VPN အသစ်တစ်ခု ထည့်သွင်းရကြောင်း ပြောသည်။
၎င်း၏ ရင်းနှီးသော မိတ်ဆွေများက VPN များနှင့် ပတ်သက်၍ အကြံပြုချက်များ ဖလှယ်ကြသော်လည်း လူအများစုသည် ထိုမျှလောက် အားထုတ်ကြိုးပမ်းမည် မဟုတ်ဟု ၎င်းက ယုံကြည်သည်။
Internet Protection Society တက်ကြွလှုပ်ရှားသူအဖွဲ့၏ အမှုဆောင် ဒါရိုက်တာ Mikhail Klimarev က အင်တာနက်သည် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းဆောင်တာများစွာနှင့် ချိတ်ဆက်နေသောကြောင့် လုံးဝ ပိတ်ပစ်ရန် မဖြစ်နိုင်ကြောင်း ပြောကြားသည်။
“ကုန်စုံပစ္စည်းတွေကို ဆိုင်တွေဆီ ပို့ဆောင်နေရတယ်။ ဒါဟာ အင်တာနက်ကနေ မှာယူမှု၊ စီမံဆောင်ရွက်မှု စတာတွေ လုပ်နေတာပါ။ ထရပ်ကားတစ်စီး လမ်းပေါ်မှာရှိနေရင် သတင်းအချက်အလက် စနစ်၊ မြေပုံတွေ၊ လမ်းညွှန်မှုတွေ၊ ဒါတွေအားလုံးနဲ့ ချိတ်ဆက်နေပါတယ်။” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။
သို့သော် သူက ဝက်ဘ်ဆိုဒ်များ၊ VPN များနှင့် Telegram နှင့် WhatsApp ကဲ့သို့သော ပလက်ဖောင်းများ ပိတ်ဆို့မှု ပိုမိုများပြားလာမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့ကို လုံးဝ ပိတ်ဆို့သွားနိုင်သည် သို့မဟုတ် အခြား မျှော်လင့်မထားသည့် အစီအမံများလည်း ရှိနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။
“ရိုးရိုးသားသား ပြောရရင် ကျွန်တော် ဒီအရာအားလုံးကို အသေအချာ စောင့်ကြည့်နေပါတယ်။ သူတို့က လုပ်စရာရှိတာ အကုန်လုပ်ပြီးပြီလို့ ထင်ရပေမယ့် သူတို့က တစ်ခုခုကို ထပ်လုပ်ဖို့ စဉ်းစားနေဆဲပါပဲ။” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။
ကိုးကား - AP
ပုံစာ -၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၄ ရက်နေ့က ရုရှားနိုင်ငံ၊ မော်စကိုမြို့ မြေအောက်ရထားပေါ်တွင် အမျိုးသမီးတစ်ဦး ၎င်း၏ စမတ်ဖုန်းကို ကြည့်ရှုနေပုံ။ (AP Photo/Alexander Zemlianichenko, File)