BAP၊ ဘာသာပြန်။

ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ မြို့တော်၏ ဗဟိုချက်ဆီသို့ အမေရိကန်အထူးတပ်ဖွဲ့များက စွန့်စားရမည့် ညပိုင်းစစ်ဆင်ရေးအတွက် နောက်ဆုံးအဆင့် ပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်နေချိန်တွင် သမ္မတ နီကိုးလပ်စ် မာဒူရိုသည် လက်တင်အမေရိကဆိုင်ရာ တရုတ်နိုင်ငံ၏ အဆင့်မြင့်သံတမန်နှင့်အတူ ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးနေပြီး တရုတ်အစိုးရ၏ ခေါင်းဆောင်မှုကို ချီးကျူးဂုဏ်ပြုနေခဲ့သည်။

 

“သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်ရဲ့ ဆက်လက်တည်ရှိနေတဲ့ ညီအစ်ကိုရင်းချာ စိတ်ဓာတ်၊ အစ်ကိုကြီးတစ်ယောက်လို စိတ်ဓာတ်အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်” ဟု ကာရာကတ်စ်မြို့ရှိ Miraflores နန်းတော်တွင် ရယ်မောသံများ အကြား မာဒူရိုက တရုတ်သံတမန် Qiu Xiaoqi ကို ပြောခဲ့သည်။

 

နာရီပိုင်းအကြာတွင် မာဒူရိုသည် ၎င်း၏ အိပ်ခန်းအတွင်း၌ အမေရိကန်ကြည်းတပ်၏ ထိပ်တန်း Delta Force ကွန်မန်ဒိုများ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီး တရုတ်နိုင်ငံမှာမူ လက်တင်အမေရိကရှိ ၎င်း၏ အမာခံအဖြစ်ဆုံး မိတ်ဖက်တစ်ဦးကို ဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့် ပြင်းထန်သော လက်တွေ့ဘဝနှင့် ရင်ဆိုင်လိုက်ရသည်။

 

တရုတ်နှင့် ဗင်နီဇွဲလားတို့သည် တူညီသော နိုင်ငံရေး အယူဝါဒနှင့် အမေရိကန် ဦးဆောင်သည့် ကမ္ဘာ့စနစ်အပေါ် အပြန်အလှန် မယုံကြည်မှုတို့အပေါ် အခြေခံ၍ ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာ ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေးကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ထူထောင်ခဲ့သော “အခြေအနေ အချိန်အခါမရွေး မဟာဗျူဟာမြောက် မိတ်ဖက်ဆက်ဆံရေး” မှတစ်ဆင့် တရုတ်အစိုးရသည် စီးပွားရေး အကူအညီနှင့် သံတမန်ရေးရာ ထောက်ပံ့မှုများကို တိုးမြှင့်ကာ ကာရာကတ်စ်ကို ၎င်း၏ ဩဇာအာဏာအတွင်းသို့ ပိုမိုဆွဲသွင်းခဲ့သည်။

 

ဗင်နီဇွဲလား၏ ရေနံတင်ပို့မှု အများစုမှာ တရုတ်နိုင်ငံသို့ စီးဆင်းနေပြီး တရုတ်ကုမ္ပဏီများသည် နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းရှိ အခြေခံအဆောက်အအုံ စီမံကိန်းများနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို ဘဏ္ဍာငွေ ထောက်ပံ့ပေးထားသည်။

 

ထရမ့်၏ လုပ်ဆောင်ချက်သည် အဆိုပါ ဆက်ဆံရေးကို အနည်းဆုံး လက်ရှိအချိန်တွင် အကြီးအကျယ် ပြောင်းလဲပစ်လိုက်ပုံရပြီး ဗင်နီဇွဲလား ရေနံများတရုတ်၏ ဦးစားပေး ရရှိမှုနှင့် ဒေသတွင်းရှိ ၎င်း၏ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု အနာဂတ်တို့အပေါ် မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်လာစေသည်။

 

တရုတ်အစိုးရသည် မာဒူရို ဖမ်းဆီးခံရမှုကို လျင်မြန်စွာ ကန့်ကွက်ခဲ့ပြီး ဝါရှင်တန်ကို ကမ္ဘာ့ပုလိပ်ကဲ့သို့ ပြုမူနေသည်ဟု ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့သည်။ တရုတ်လူမှုကွန်ရက်များတွင်လည်း အမေရိကန်၏ လုပ်ဆောင် ချက်အပေါ် စိတ်လှုပ်ရှားမှုနှင့် ဆွေးနွေးမှုများ ပျံ့နှံ့နေသည်။

 

တနင်္လာနေ့နှောင်းပိုင်းအထိ တရုတ်၏ Weibo လူမှုကွန်ရက်တွင် မာဒူရို ဖမ်းဆီးခံရမှုနှင့် ပတ်သက်သည့် အကြောင်းအရာများမှာ ကြည့်ရှုသူ သန်း ၆၅၀ ကျော် ရှိခဲ့ပြီး အသုံးပြုသူ အများအပြားက ယင်းဖြစ်ရပ်သည် တရုတ်အစိုးရအနေဖြင့် ထိုင်ဝမ်ကို စစ်ရေးအရ သိမ်းပိုက်ရာတွင် အသုံးပြုနိုင်သည့် ပုံစံငယ်တစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း အကြံပြုခဲ့ကြသည်။

 

တရုတ်လူမှုကွန်ရက် အသုံးပြုသူများက “အမေရိကန်က သူတို့ရဲ့ အိမ်နောက်ဘက်မှာရှိတဲ့ ခေါင်း ဆောင်တစ်ယောက်ကို ဝင်ဖမ်းနိုင်ရင် တရုတ်ကကော ဘာလို့ အဲဒီလို မလုပ်နိုင်ရမှာလဲ” ဟု မေးခွန်းထုတ်မှုများ ရှိနေသည်။

 

တရုတ်နိုင်ငံ၏ အာဏာရ ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ထိုင်ဝမ်အား ၎င်းတို့ တစ်ကြိမ်တစ်ခါမျှ ထိန်းချုပ်ခဲ့ဖူးခြင်း မရှိသော်လည်း မိမိကိုယ်ကိုယ် စီမံအုပ်ချုပ်နေသော အဆိုပါ ဒီမိုကရေစီကျွန်းကို ၎င်းတို့၏ နယ်မြေအဖြစ် ကြေညာထားပြီး လိုအပ်ပါက အင်အားသုံး၍ သိမ်းပိုက်မည်ဟု ကတိပြုထားသည်။ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း တရုတ်အစိုးရသည် ထိုင်ဝမ်အား စစ်ရေးအရ ခြိမ်းခြောက်မှုများကို တိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်လာခဲ့ပြီး ကျွန်းကို ဝန်းရံပိတ်ဆို့သည့် စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုများကိုလည်း အကြိမ်ကြိမ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

 

တရုတ်ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PLA) နှင့် ဆက်နွှယ်နေသော လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာတစ်ခုတွင်မူ တရုတ်နိုင်ငံ၏ အင်အားနှင့် လုံခြုံရေးကို ပိုမိုအလေးထား ရေးသားခဲ့ပြီး စစ်ရေးစွမ်းဆောင်ရည် အားနည်းခြင်းသည် အကျပ်အတည်းများကို ဖိတ်ခေါ်နိုင်ကြောင်း သတိပေးထားသည်

 

‘တစ်ဦးတည်း ဆုံးဖြတ် ဗိုလ်ကျခြင်း’

 

ထိုင်ဝမ်ခေါင်းဆောင်ကို ဖမ်းဆီးနိုင်မည့် အလားအလာက အွန်လိုင်းတွင် အမျိုးသားရေး စိတ်ဓာတ်များကို မြင့်တက်စေသော်လည်း တရားဝင်အားဖြင့်မူ တရုတ်အစိုးရက အမေရိကန်၏ စီးနင်းမှုကို “ဗိုလ်ကျစိုးမိုးသည့် လုပ်ရပ်” အဖြစ် ပုံဖော်ကာ မာဒူရိုနှင့် ၎င်း၏ဇနီးကို ချက်ချင်း ပြန်လွှတ်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ တနင်္လာနေ့တွင် ရှီက အိုင်ယာလန်ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် တွေ့ဆုံစဉ် “နိုင်ငံတကာ စနစ်ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ထိခိုက်စေသော တစ်ဦးတည်း ဆုံးဖြတ် ဗိုလ်ကျသည့် လုပ်ရပ်များ” ကို ရှုတ်ချခြင်းဖြင့် ဝါရှင်တန်ကို သွယ်ဝိုက်၍ ဝေဖန်ခဲ့သည်။

 

တနင်္လာနေ့တွင် သမ္မတရှီသည် အိုင်ယာလန်ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် တွေ့ဆုံစဉ် "နိုင်ငံတကာစနစ်ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ထိခိုက်စေသော တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ် ဗိုလ်ကျသည့်လုပ်ရပ်များ" ကို ရှုတ်ချခြင်းဖြင့် ဝါရှင်တန်ကို သွယ်ဝိုက်၍ ဝေဖန်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။

 

"နိုင်ငံအားလုံးဟာ အခြားပြည်သူတွေရဲ့ လွတ်လပ်တဲ့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု လမ်းကြောင်း ရွေးချယ်မှုတွေကို လေးစားရမှာဖြစ်သလို၊ ကုလသမဂ္ဂ ပဋိညာဉ်စာတမ်းပါ ရည်ရွယ်ချက်တွေ၊ အခြေခံမူတွေနဲ့ နိုင်ငံတကာဥပဒေတွေကို လိုက်နာရပါမယ်။ အထူးသဖြင့် အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေက စံပြဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်ရမှာပါ။" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

 

နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာများသည်လည်း အဆိုပါဖြစ်ရပ်ကို အသုံးချ၍ အမေရိကန်အစိုးရကို သူတော်ကောင်းဟန်ဆောင်သည်ဟု ဖော်ပြမှုများ  မဆိုင်းမတွ  ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ "အမေရိကန်ပြောနေတဲ့ 'စည်းမျဉ်းအခြေခံ နိုင်ငံတကာစနစ်' ဆိုတာ လက်တွေ့မှာ အမေရိကန်ရဲ့ အကျိုးစီးပွားအတွက် လုယက်ဖျက်ဆီးမှုကို အခြေခံတဲ့ စနစ်တစ်ခုသာဖြစ်တယ်ဆိုတာ အမေရိကန်ရဲ့ ကျူးကျော်မှုကတစ်ဆင့် လူတိုင်းအတွက် ပိုပြီးရှင်းလင်းသွားစေပါတယ်။" ဟု ဆင်ဟွာ (Xinhua) သတင်းဌာန၏ ဝေဖန်ချက်တစ်ခုတွင် ရေးသားထားသည်။

 

တရုတ်ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PLA) နှင့် ဆက်နွှယ်နေသော လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာတစ်ခုတွင်မူ တရုတ်နိုင်ငံ၏ အင်အားနှင့် လုံခြုံရေးကို ပိုမိုအလေးထား ရေးသားခဲ့ပြီး စစ်ရေးစွမ်းဆောင်ရည် အားနည်းခြင်းသည် အကျပ်အတည်းများကို ဖိတ်ခေါ်နိုင်ကြောင်း သတိပေးထားသည်။

 

"ခိုင်မာတောင့်တင်းတဲ့ ပင်မစွမ်းဆောင်ရည်တွေ မရှိဘဲနဲ့ ကျူးကျော်လိုတဲ့ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေကို ဟန့်တားဖို့ဆိုတာ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ ဒါ့အပြင် ရုတ်တရက် အကျပ်အတည်းတွေ ဆိုက်ရောက်လာတဲ့အခါ ပြည်သူတွေရဲ့ ဘေးကင်းလုံခြုံမှုကို ကာကွယ်ပေးဖို့ဆိုတာ ပိုတောင်မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။" ဟု ရေးသားထားသည်။

 

သို့သော်လည်း အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် ပတ်သက်သော တရုတ်အစိုးရ၏ ပြောဆိုချက်များသည် အခြားသော ပဋိပက္ခများတွင်မူ သိသိသာသာ ပျောက်ကွယ်နေခဲ့သည်။

 

သို့သော်လည်း အခြားသော ပဋိပက္ခများတွင်မူ အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် ပတ်သက်၍ တရုတ်အစိုးရက ပြောဆိုခဲ့ခြင်းများ မရှိပေ။

 

တရုတ်နိုင်ငံ၏ မဟာဗျူဟာမြောက် မိတ်ဖက်ဖြစ်သော ရုရှားက ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ယူကရိန်းကို ကျူးကျော်စဉ် တရုတ်သည် မော်စကိုအား ရှုတ်ချခြင်း သို့မဟုတ် စစ်ပွဲကို ဆန့်ကျင်ခြင်း မပြုခဲ့ပေ။ ယင်းအစား ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားရခြင်းမှာ အမေရိကန်နှင့် နေတိုး (NATO) မဟာမိတ်များ၏ ရန်စမှုကြောင့် ဖြစ်သည်ဟူသော ရုရှား၏ ပြောဆိုချက်များကိုသာ ထပ်ဆင့်ပြောကြားခဲ့သည်။

 

မာဒူရိုနှင့် ၎င်းမတိုင်မီက သမ္မတ ဟူးဂိုးချားဗက်ဇ် အစိုးရလက်ထက်တွင် ဗင်နီဇွဲလား၏ ရေနံစိမ်းထုတ်လုပ်မှုသည် အမြင့်ဆုံးကာလထက် သုံးပုံနှစ်ပုံခန့် ကျဆင်းသွားခဲ့ပြီး တစ်ရက်လျှင် စည် တစ်သန်းဝန်းကျင်အထိ လျော့ကျသွားခဲ့သည်။ ဤပမာဏမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အများဆုံးဟု အတည်ပြုထားသော အရန်ရေနံသီးသန့်ပမာဏကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည့် နိုင်ငံတစ်ခု၏ အနေအထားနှင့် သိသိသာသာ ကွဲလွဲနေသည်

 

လက်တင်အမေရိကတွင် တိုးပွားလာသော တရုတ်၏ ဩဇာအာဏာ

 

၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ထရမ့်က တောင်အမေရိကနိုင်ငံဖြစ်သော ဗင်နီဇွဲလားအပေါ် ပိတ်ဆို့မှုများ ချမှတ်ပြီးနောက်ပိုင်း မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း တရုတ်နိုင်ငံသည် ဗင်နီဇွဲလား ရေနံစိမ်းကို အများဆုံး ဝယ်ယူသူအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ဒေတာခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်သည့် Kpler ၏ ပြီးခဲ့သည့်လက ထုတ်ပြန်သော ဈေးကွက်အခြေပြချက်အရ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၏ နောက်ဆုံးလအနည်းငယ်အတွင်း ဗင်နီဇွဲလား ရေနံတင်ပို့မှု၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် တရုတ်နိုင်ငံသို့ တင်ပို့ခဲ့ဖွယ် ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။

 

သို့သော်လည်း ရေနံရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများနှင့် ကျွမ်းကျင်သူများကမူ ဗင်နီဇွဲလား၏ ရေနံထုတ်လုပ်မှု ပမာဏမှာ အသင့်အတင့်သာရှိခြင်းနှင့် နိုင်ငံပိုင်မဟုတ်သော ဝယ်ယူသူများ၏ အခန်းကဏ္ဍတို့ကြောင့် ဗင်နီဇွဲလားအပေါ် အမေရိကန်၏ လုပ်ဆောင်ချက်များသည် တရုတ်၏ ရေနံထောက်ပံ့မှုအပေါ် ကြီးမားသော ရိုက်ခတ်မှု ရှိလာနိုင်ခြေမရှိဟု ယူဆကြသည်။

 

မာဒူရိုနှင့် ၎င်းမတိုင်မီက သမ္မတ ဟူးဂိုးချားဗက်ဇ် အစိုးရလက်ထက်တွင် ဗင်နီဇွဲလား၏ ရေနံစိမ်းထုတ်လုပ်မှုသည် အမြင့်ဆုံးကာလထက် သုံးပုံနှစ်ပုံခန့် ကျဆင်းသွားခဲ့ပြီး တစ်ရက်လျှင် စည် တစ်သန်းဝန်းကျင်အထိ လျော့ကျသွားခဲ့သည်။ ဤပမာဏမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အများဆုံးဟု အတည်ပြုထားသော အရန်ရေနံသီးသန့်ပမာဏကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည့် နိုင်ငံတစ်ခု၏ အနေအထားနှင့် သိသိသာသာ ကွဲလွဲနေသည်။

 

ဗင်နီဇွဲလား ရေနံစိမ်းကို တရုတ်သို့ တင်သွင်းသူ အများစုမှာလည်း "Teapots" ဟု လူသိများသည့် အသေးစား လွတ်လပ်သော ရေနံချက်စက်ရုံများ ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့သည် ရေနံစျေးနှုန်းကို အကြီးအကျယ် လျှော့စျေးပေးခြင်းကြောင့်သာ အဓိက ဝယ်ယူကြခြင်း ဖြစ်သည်။

 

တရုတ်နိုင်ငံအနေဖြင့် ဗင်နီဇွဲလား ရေနံစိမ်းအချို့ကို ဆက်လက်ဝယ်ယူနိုင်သော်လည်း ပမာဏလျှော့ချ၍သာ ဝယ်ယူရမည်ဖြစ်ကြောင်း ထရမ့်က အရိပ်အမြွက် ပြောကြားခဲ့သည်။ ထရမ့်လက်ထက်တွင် ဖြစ်လာမည့် အစီအစဉ်အရ "Teapots" ဟုခေါ်သော ရေနံချက်စက်ရုံငယ်များအတွက် ဆွဲဆောင်မှုဖြစ်စေသည့် အကြီးအကျယ် လျှော့စျေးပေးမှုများမှာလည်း ရပ်တန့်သွားဖွယ် ရှိသည်။

 

စွမ်းအင်ကဏ္ဍအပြင် တရုတ်အစိုးရသည် ဗင်နီဇွဲလားအား "လက်တင်အမေရိကရှိ တရုတ်နိုင်ငံအတွက် အရေးပါသော ကုန်သွယ်ဖက်နှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပစ်မှတ်" အဖြစ် ချီးကျူးဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။

 

ဝါရှင်တန်အခြေစိုက် Stimson Center ၏ သုတေသနပြုချက်အရ ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှစတင်သော ဆယ်စုနှစ်အတွင်း တရုတ်နိုင်ငံသည် ဗင်နီဇွဲလားသို့ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆၂.၅ ဘီလီယံ ထုတ်ချေးခဲ့ပြီး ယင်းမှာ ထိုကာလအတွင်း တောင်အမေရိကသို့ တရုတ်၏ ထုတ်ချေးငွေ စုစုပေါင်း၏ ထက်ဝက်နီးပါး ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ဗင်နီဇွဲလားသည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် တရုတ်ထံမှ ဘဏ္ဍာရေးအကူအညီ အများဆုံးရရှိသည့် တစ်ခုတည်းသော နိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့သည်။

 

‘ထိုင်ဝမ်သည် ဗင်နီဇွဲလား မဟုတ်ပါ’

 

ဗင်နီဇွဲလားအပေါ် အမေရိကန်၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံအနေဖြင့် ပိုမိုအတင့်ရဲလာနိုင်မလားဆိုသည့် ဆွေးနွေးမှုများ မလွဲမသွေ ထွက်ပေါ်လာချိန်တွင် ထိုင်ဝမ်၌မူ လူအများက ထိုသို့သော ခြိမ်းခြောက်မှုများကို ဂရုမစိုက်ဘဲ ပယ်ချနေကြသည်။

 

ထိုင်ဝမ်အာဏာရပါတီမှ လွှတ်တော်နိုင်ငံခြားရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးကော်မတီဝင်တစ်ဦးဖြစ်သူ Wang Ting-yu က တရုတ်နိုင်ငံအနေဖြင့် အမေရိကန်၏ အစဉ်အလာကို နမူနာယူကာ ထိုင်ဝမ်ကျွန်းကို တိုက်ခိုက်လာနိုင်သည်ဆိုသည့် အယူအဆကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။

 

“တရုတ်ဟာ အမေရိကန် မဟုတ်သလို ထိုင်ဝမ်ဟာလည်း ဗင်နီဇွဲလား မဟုတ်ပါဘူး။ တရုတ်က ထိုင်ဝမ်မှာ အလားတူ လုပ်ဆောင်နိုင်တယ်ဆိုတဲ့ နှိုင်းယှဉ်ချက်ဟာ မှားယွင်းပြီး မသင့်တော်ပါဘူး။” ဟု Wang က ပြောကြားခဲ့ပြီး “တရုတ်ဟာ ထိုင်ဝမ်အပေါ် စစ်ရေးအရ ရန်လိုမှု ဘယ်တုန်းကမှ မလျော့နည်းခဲ့ပါဘူး။ လက်တွေ့ အလုပ်ဖြစ်မယ့် နည်းလမ်းတွေတော့ သူတို့မှာ မရှိပါဘူး။” ဟု ဖြည့်စွက်သည်။

 

တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်က ထိုင်ဝမ်နှင့် “ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေး” သည် မရှောင်လွဲနိုင်သောအရာဟု ကာလရှည်ကြာ ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း တရုတ်အစိုးရအနေဖြင့် ဆက်လက်၍ သတိထား၍ ဆက်လက်လုပ်သွားလိမ့်မည်ဟု ကျွမ်းကျင်သူများက ဆိုသည်။

 

ဘယ်လ်ဂျီယံအခြေစိုက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခလေ့လာရေးအဖွဲ့ (International Crisis Group) မှ အဆင့်မြင့်သုတေသနအရာရှိ William Yang က ဗင်နီဇွဲလားအပေါ် အမေရိကန်၏ လုပ်ဆောင်ချက်သည် ထိုင်ဝမ်ကို ကျူးကျော်နိုင်ခြေရှိသည့် တရုတ်၏ တွက်ချက်မှုအပေါ် “တိုက်ရိုက်နှင့် အခြေခံကျသော ရိုက်ခတ်မှု” ရှိလာနိုင်ခြေမရှိဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

 

ယင်းအစား ထိုင်ဝမ်ကို သိမ်းပိုက်မည့် တရုတ်အစိုးရ၏ အချိန်ဇယားကို ဆုံးဖြတ်မည့် အချက်များမှာ တရုတ်၏ ပြည်တွင်းစီးပွားရေး အခြေအနေ၊ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PLA) ၏ စွမ်းဆောင်ရည်၊ ထိုင်ဝမ်၏ ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေး အခြေအနေ၊ ထိုင်ဝမ်နှင့် တရုတ်အပေါ် ထားရှိသော ဝါရှင်တန်၏ မူဝါဒများသာ ဖြစ်သည်ဟု Yang က ဆိုသည်။

 

သို့သော်လည်း ဝါရှင်တန်၏ လုပ်ဆောင်ချက်များသည် သာမန်အခြေအနေ အသစ်တစ်ခုကို ဖန်တီးလိုက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက သတိပေးခဲ့သည်။

 

“ထိုင်ဝမ်အတွက် သင်ခန်းစာကတော့ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒ ရည်မှန်းချက်အချို့အတွက် စစ်ရေးအရ ရွေးချယ်စရာတွေကို အသုံးပြုတာဟာ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းမှာ စံနှုန်းအသစ်နဲ့ လက်တွေ့ဘဝသစ် ဖြစ်လာနိုင်ခြေရှိတာပါပဲ။” ဟု Yang က CNN ကို ပြောကြားခဲ့သည်။ “ထိုင်ဝမ်အနေနဲ့ ဒါကို တကယ်နှလုံးသွင်းပြီး ထိုင်ဝမ်ရဲ့ ကာကွယ်ရေးစွမ်းရည် မြှင့်တင်ဖို့နဲ့ တရုတ်ကို ဟန့်တားနိုင်စွမ်း ရှိစေဖို့ ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲဆိုတာကို စတင်စဉ်းစားသင့်ပါပြီ။”

 

လက်တင်အမေရိက ဒေသတွင်လည်း ဝါရှင်တန်က ၎င်း၏ “အိမ်နောက်ဖေး” ဟု ရှေးယခင်ကတည်းက သတ်မှတ်ထားသော ဒေသအတွင်း တရုတ်၏ ရေရှည်မဟာဗျူဟာ အနာဂတ်နှင့် ပတ်သက်၍ မေးခွန်းများ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။

 

နိုင်ငံရေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ အကြံပေးကုမ္ပဏီ Eurasia Group မှ တရုတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ ညွှန်ကြားရေးမှူး Dan Wang က မာဒူရိုအား ရာထူးမှ ဖယ်ရှားလိုက်ခြင်းသည် ဒေသတွင်းရှိ တရုတ်အစိုးရ၏ ကျယ်ပြန့်သော မဟာဗျူဟာမြောက် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုအတွက် “အဓိက ဆုတ်ယုတ်မှု” တစ်ခုဖြစ်သော်လည်း တောင်အမေရိကရှိ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထောက်ပံ့မှုနှင့် ဆက်သွယ်ရေးကဲ့သို့သော ကဏ္ဍများတွင် ၎င်းတို့၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို ဆက်လက်အသုံးချနိုင်သေးကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့သော အရေးပါသည့် အခြေခံအဆောက်အအုံ စီမံကိန်းများမှ တရုတ်ကုမ္ပဏီများကို ဖယ်ရှားရန် ကြိုးပမ်းမှုမှန်သမျှသည် လူမှုရေးအရ မတည်ငြိမ်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

 

Yang ကလည်း ထိုသဘောထားကိုပင် ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့ပြီး တရုတ်အစိုးရအနေဖြင့် ဒေသတွင်း၌ အမေရိကန်နှင့် ဘက်စုံ ပထဝီနိုင်ငံရေး ပြိုင်ဆိုင်မှု ပြုလုပ်ခြင်းထက် ၎င်းတို့၏ စီးပွားရေးအကျိုးစီးပွားများအပေါ် ရိုက်ခတ်မှု အနည်းဆုံးဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်ခြင်းကိုသာ ပိုမိုဦးစားပေးနိုင်ခြေရှိကြောင်း ဆိုသည်။

 

ကိုးကား - CNN

ပုံစာ - ဇန်နဝါရီ ၂ ရက် ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတ နီကိုလတ်စ် မာဒူရိုသည် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၊ ကာရာကတ်စ်မြို့ရှိ Miraflores Palace ၌ လက်တင်အမေရိကဆိုင်ရာ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ထိပ်တန်းသံတမန် Qiu Xiaoqi နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့စဥ်။ Marcelo Garcia/Miraflores Palace/Reuters