BAP၊ မတ် ၁၅။

 

ဆိုရှယ်မီဒီယာဟာ လူတွေ ပစ္စည်းတွေ၊ ဝန်ဆောင်မှုတွေနဲ့ ခေတ်ရေစီးကြောင်းတွေကို ရှာဖွေတွေ့ရှိတဲ့ပုံစံကို ပြောင်းလဲပစ်ခဲ့ပါတယ်။ အရင်လို သမားရိုးကြော်ငြာတွေကိုပဲ အားကိုးမယ့်အစား အခုဆိုရင် စားသုံးသူ သန်းပေါင်းများစွာဟာ Instagram, YouTube, TikTok နဲ့ Facebook လို ပလက်ဖောင်းတွေကနေတစ်ဆင့် အကြံပြုချက်တွေဝေမျှတဲ့ Influencer တွေ (အွန်လိုင်းမှာ နာမည်ကြီးပြီး ဩဇာလွှမ်းမိုးသူတွေ) ဘက်ကို လှည့်လာကြပါပြီ။ Influencer တွေဟာ ကိုယ်တွေနဲ့ နီးစပ်သူတွေလို၊ ပွင့်လင်းရိုးသားသူတွေလို ပုံစံမျိုး ရှိတတ်တာကြောင့် သူတို့ရဲ့ အမြင်တွေဟာ ရိုးရိုးကြော်ငြာတွေထက် ပိုပြီး ယုံကြည်စိတ်ချရတယ်လို့ ခံစားရစေပါတယ်။

 

ဒါပေမဲ့ ဒီလို Marketing ပုံစံသစ်ဟာ မီဒီယာဆိုင်ရာ သိနားလည်မှုအတွက် အရေးကြီးတဲ့ စိန်ခေါ်မှုတွေကို ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။ အွန်လိုင်းပေါ်က အကြံပြုချက်တိုင်းဟာ လွတ်လပ်တဲ့ အမြင်တွေ မဟုတ်ကြပါဘူး။ အခြေအနေ တော်တော်များများမှာ Influencer တွေဟာ ကုမ္ပဏီတွေဆီကနေ ပစ္စည်းတွေကို ကြော်ငြာပေးဖို့ ပိုက်ဆံရကြတာဖြစ်ပြီး၊ ပရိသတ်တွေကတော့ သူတို့ကြည့်နေတာ ကြော်ငြာဖြစ်နေမှန်း အမြဲတမ်း မသိကြပါဘူး။

 

︎ Influencer Marketing ထွန်းကားလာခြင်း

 

Influencer marketing ဟာ ဒေါ်လာဘီလီယံပေါင်းများစွာ တန်ဖိုးရှိတဲ့ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းကြီးတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပါပြီ။ အမှတ်တံဆိပ်တွေဟာ Influencer တွေနဲ့ လက်တွဲကြတယ်၊ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ပရိသတ်တွေက သူတို့ Follow လုပ်ထားတဲ့သူတွေကို ယုံကြည်တတ်ကြလို့ပါ။ နာမည်ကြီးတဲ့ Creator တစ်ယောက်က ပစ္စည်းတစ်ခုကို ချီးမွမ်းလိုက်ရင် ကြည့်ရှုသူ သန်းပေါင်းများစွာဆီ ချက်ချင်းရောက်သွားပြီး အရောင်းတွေကို သိသိသာသာ တက်လာစေနိုင်ပါတယ်။

 

ဒီလို လက်တွဲတာတွေမှာ ပုံစံမျိုးစုံ ရှိနိုင်ပါတယ်။ ကုမ္ပဏီတွေက Influencer တွေကို ပို့စ်တစ်ခု ဒါမှမဟုတ် ဗီဒီယိုတစ်ခုမှာ ပစ္စည်းကြော်ငြာပေးဖို့ တိုက်ရိုက် ငွေပေးတာမျိုး ရှိပါတယ်။ တခြားကိစ္စတွေမှာတော့ Influencer တွေက ပစ္စည်းကို သုံးသပ်ပေးဖို့အတွက် အလကား ရကြပါတယ်။ အချို့ကလည်း ကြည့်ရှုသူတွေက ဝယ်ယူတဲ့အခါ ကော်မရှင်ခရတဲ့ (Affiliate links) တွေကနေတစ်ဆင့် ငွေရှာကြပါတယ်။

 

နိုင်ငံအတော်များများမှာတော့ ကြော်ငြာပါဝင်တဲ့ အကြောင်းအရာဖြစ်ရင် ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ဖော်ပြဖို့ စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့တွေက သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ “#ad,” “sponsored,” ဒါမှမဟုတ် “paid partnership” ဆိုတဲ့ စာသားတွေဟာ ပို့စ်တစ်ခုဟာ စီးပွားရေးအရ သဘောတူညီချက်တစ်ခုဖြစ်တယ်ဆိုတာကို ကြည့်ရှုသူတွေကို သိစေဖို့ ရည်ရွယ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီလို ဖော်ပြချက်တွေကို တစ်ခါတရံမှာ ဖုံးကွယ်ထားတာ၊ မသဲကွဲတာ ဒါမှမဟုတ် ပရိသတ် သတိမထားမိအောင် လုပ်ထားတာမျိုးတွေ ရှိတတ်ပါတယ်။

 

Influencer marketing ဟာ ဒေါ်လာဘီလီယံပေါင်းများစွာ တန်ဖိုးရှိတဲ့ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းကြီးတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပါပြီ။ အမှတ်တံဆိပ်တွေဟာ Influencer တွေနဲ့ လက်တွဲကြတယ်၊ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ပရိသတ်တွေက သူတို့ Follow လုပ်ထားတဲ့သူတွေကို ယုံကြည်တတ်ကြလို့ပါ

 

︎ ဘာလို့ Influencer တွေရဲ့ အကြံပြုချက်တွေကို ယုံကြည်ရတာလဲ

 

Influencer တွေဟာ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ဇာတ်လမ်းတွေ၊ အမြင်တွေနဲ့ နေ့စဉ်အတွေ့အကြုံတွေကို ဝေမျှပြီး အသိုက်အဝန်းတွေကို တည်ဆောက်ကြပါတယ်။ အချိန်ကြာလာတာနဲ့အမျှ Follower တွေက အဲဒီ Creator နဲ့ ရင်းနှီးနေသလို ခံစားလာရပါတယ်။ ဒီဖြစ်စဉ်ကို “parasocial relationship” (တစ်ဖက်သတ် ဆက်ဆံရေး) လို့ ခေါ်ပြီး ကြည့်ရှုသူတွေက အဲဒီလူကို လူကိုယ်တိုင် သိနေသလိုမျိုး ခံစားရတာပါ။

 

ဒီလို ယုံကြည်မှုကြောင့် Influencer တွေရဲ့ အကြံပြုချက်တွေဟာ ကြော်ငြာထက်စာရင် သူငယ်ချင်းတစ်ယောက်ရဲ့ အကြံပေးချက်လိုမျိုး ခံစားရစေပါတယ်။ Influencer တစ်ယောက်က "ဒါ ငါသုံးဖူးသမျှထဲမှာ အကောင်းဆုံးပဲ" လို့ ပြောရင် ကြည့်ရှုသူအများစုက ဒီအကြံပြုချက်ဟာ စစ်မှန်ပြီး ဘက်လိုက်မှုကင်းတယ်လို့ ယူဆသွားတတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ငွေကြေးအကျိုးအမြတ်တွေ ပါဝင်လာတဲ့အခါမှာတော့ အဲဒီအကြံပြုချက်ဟာ လုံးဝ လွတ်လပ်တဲ့ အမြင်ကို ထင်ဟပ်ချင်မှ ထင်ဟပ်ပါလိမ့်မယ်။

 

︎ ကုန်ပစ္စည်း အရည်အသွေးနဲ့ ဘေးကင်းမှု အန္တရာယ်များ

 

Influencer marketing ရဲ့ အဓိက စိုးရိမ်စရာတစ်ခုကတော့ အရည်အသွေးညံ့တဲ့၊ လိမ်ညာထားတဲ့ ဒါမှမဟုတ် ဘေးမကင်းတဲ့ ပစ္စည်းတွေကို အရောင်းမြှင့်တင်မိတာပါပဲ။ အချို့ Influencer တွေဟာ သူတို့ကိုယ်တိုင် ခဏတဖြုတ်ပဲ သုံးဖူးတာ ဒါမှမဟုတ် လုံးဝမသုံးဖူးတာတွေကို ပရိသတ်ကို ညွှန်းတတ်ကြပါတယ်။

 

ဒါဟာ စားသုံးသူတွေအတွက် အန္တရာယ် အမျိုးမျိုး ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ် -

 

• အရည်အသွေးညံ့တဲ့ ပစ္စည်းများ။ အွန်လိုင်းမှာ ကြော်ငြာထားတဲ့အတိုင်း မဟုတ်တာမျိုးပါ။ စားသုံးသူတွေဟာ ထုတ်လုပ်မှုညံ့ဖျင်းတဲ့၊ ထိရောက်မှုမရှိတဲ့ ဒါမှမဟုတ် ကြော်ငြာထားတာနဲ့ ကွဲပြားတဲ့ ပစ္စည်းတွေကို ရရှိနိုင်ပါတယ်။

• စျေးကြီးလွန်းတဲ့ ကုန်စည်များ။ အချို့ပစ္စည်းတွေဟာ အရည်အသွေးထက် Marketing ကိုပဲ အားကိုးထားတာပါ။ စားသုံးသူတွေဟာ စျေးသက်သက်သာသာနဲ့ ရနိုင်တဲ့ အစားထိုးပစ္စည်းတွေ ရှိနေပါလျက်နဲ့ စျေးကြီးပေးဝယ်ရနိုင်ပါတယ်။

• ဖုံးကွယ်ထားတဲ့ ကုန်ကျစရိတ် ဒါမှမဟုတ် Subscription များ။ အချို့ကြော်ငြာတွေက အလိုအလျောက် သက်တမ်းတိုးမယ့် ဝန်ဆောင်မှုတွေ၊ ဖုံးကွယ်ထားတဲ့ အခကြေးငွေတွေဆီကို ချိတ်ဆက်ထားတတ်ပါတယ်။

• ကျန်းမာရေးနဲ့ ဘေးကင်းမှုဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ရမှုများ။ အလှကုန်၊ အားဆေး ဒါမှမဟုတ် ကျန်းမာရေး ထုတ်ကုန်တွေမှာ မှားယွင်းတဲ့ ပြောဆိုချက်တွေကြောင့် ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။

 

Influencer marketing ဟာ ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်မှာ အလွန်မြန်မြန် ပျံ့နှံ့နိုင်တာကြောင့် ပြဿနာရှိတဲ့ ပစ္စည်းတွေဟာ လူတွေ သတိမထားမိခင်မှာတင် ပရိသတ်အမြောက်အမြားဆီ ရောက်သွားနိုင်ပါတယ်။

 

︎ နာမည်ကြီးခဲ့တဲ့ Influencer Marketing အငြင်းပွားဖွယ်ရာများ

 

နာမည်ကြီး ဖြစ်ရပ်အချို့က Influencer တွေရဲ့ အရောင်းမြှင့်တင်မှုတွေမှာ ဘယ်လောက် အန္တရာယ်ရှိလဲဆိုတာကို ပြသခဲ့ပါတယ်။

 

ဖြစ်ရပ်တစ်ခုကတော့ Cryptocurrency တွေကို နာမည်ကြီးတွေက ကြော်ငြာပေးတာပါ။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်မှာ Kim Kardashian ဟာ သူရခဲ့တဲ့ ငွေကြေးကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မပြောဘဲ Crypto တစ်ခုကို ကြော်ငြာခဲ့ပါတယ်။ အမေရိကန် SEC က နောက်ပိုင်းမှာ Kardashian အနေနဲ့ အချက်အလက် ထိန်ချန်မှုအတွက် ဒေါ်လာ ၁.၂၆ သန်း ပေးလျော်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။

 

ကျန်းမာရေးကဏ္ဍမှာလည်း Influencer marketing ဟာ ဝေဖန်ခံခဲ့ရပါတယ်။ နာမည်ကြီးတွေက ဝိတ်ကျစေတယ်ဆိုတဲ့ “detox teas” တွေကို ကြော်ငြာခဲ့ကြပေမဲ့ ဝေဖန်သူတွေက ဒါတွေဟာ ဝမ်းနုတ်ဆေးတွေနဲ့ မှားယွင်းတဲ့ ပြောဆိုချက်တွေပဲလို့ ထောက်ပြကြပါတယ်။ Kylie Jenner တို့လို နာမည်ကြီးတွေရဲ့ ကြော်ငြာမှုတွေဟာ ကျန်းမာရေး ကျွမ်းကျင်သူတွေရဲ့ ဝေဖန်မှုကို ခံခဲ့ရပါတယ်။

 

ဒီဥပမာတွေက Influencer marketing ဟာ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ အကြံပြုချက်နဲ့ စီးပွားရေးအရ ကြော်ငြာခြင်းကြားက စည်းကို ဘယ်လို ဝေဝါးစေလဲဆိုတာကို ပြနေပါတယ်။

 

 ဒီစည်းမျဉ်းတွေ ရှိပေမဲ့ ကြပ်မတ်ဖို့ကတော့ ခက်ခဲနေဆဲပါ။ ဆိုရှယ်မီဒီယာ ပို့စ်တွေက အရမ်းမြန်ပြီး Influencer တွေကလည်း ဥပဒေ မတူညီတဲ့ နိုင်ငံအသီးသီးကနေ လုပ်ဆောင်နေကြလို့ ဖြစ်ပါတယ်

 

︎ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေနဲ့ တုံ့ပြန်မှု

 

အစိုးရတွေနဲ့ စည်းမျဉ်းထိန်းသိမ်းရေး အေဂျင်စီတွေဟာ Influencer marketing ရဲ့ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုအပေါ် ပိုပြီး အာရုံစိုက်လာကြပါတယ်။ အမေရိကန်မှာ FTC က Influencer တွေအနေနဲ့ Brand တွေနဲ့ ပတ်သက်မှုရှိရင် ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပြောပြဖို့ သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ တခြားနိုင်ငံတွေမှာလည်း အလားတူ လမ်းညွှန်ချက်တွေ ရှိပါတယ်။

 

ထုတ်ဖော်ပြောဆိုမှုတွေဟာ ရှင်းလင်းပြီး နားလည်ရ လွယ်ကူရပါမယ်။ စည်းမျဉ်းထိန်းသိမ်းသူတွေရဲ့ အဆိုအရ Hashtag တစ်ခုကို မသဲမကွဲ ထည့်ထားတာမျိုး ဒါမှမဟုတ် တခြား Tag တွေကြားထဲမှာ ဖုံးထားတာမျိုးဟာ မလုံလောက်ပါဘူး။

 

ဒီစည်းမျဉ်းတွေ ရှိပေမဲ့ ကြပ်မတ်ဖို့ကတော့ ခက်ခဲနေဆဲပါ။ ဆိုရှယ်မီဒီယာ ပို့စ်တွေက အရမ်းမြန်ပြီး Influencer တွေကလည်း ဥပဒေ မတူညီတဲ့ နိုင်ငံအသီးသီးကနေ လုပ်ဆောင်နေကြလို့ ဖြစ်ပါတယ်။

 

︎ Influencer Content တွေအပေါ် မီဒီယာဆိုင်ရာ သိနားလည်မှု တည်ဆောက်ခြင်း

 

ကြည့်ရှုသူတွေအတွက် မီဒီယာဆိုင်ရာ သိနားလည်မှု (Media Literacy) ဟာ အဓိကကျပါတယ်။ အကြံပြုချက်တွေကို အလိုအလျောက် ယုံကြည်မယ့်အစား အောက်ပါအဆင့်တွေနဲ့ ဝေဖန်ဆန်းစစ်နိုင်ပါတယ် -

 

ပထမဆုံးအနေနဲ့ “#ad,” “sponsored,” ဒါမှမဟုတ် “paid partnership” ဆိုတဲ့ စာသားတွေကို ရှာကြည့်ပါ။ ဒါတွေက စီးပွားရေး သဘောတူညီချက် ရှိနေတယ်ဆိုတဲ့ လက္ခဏာတွေပါပဲ။

 

ဒုတိယအချက်အနေနဲ့ ပစ္စည်းတစ်ခုကို မဝယ်ခင်မှာ တခြားနေရာတွေကနေ လွတ်လပ်တဲ့ သုံးသပ်ချက်တွေကိုပါ စစ်ဆေးပါ။ ကျွမ်းကျင်သူတွေရဲ့ ဝဘ်ဆိုဒ်တွေနဲ့ စားသုံးသူတွေရဲ့ တုံ့ပြန်ချက်တွေက Influencer တစ်ယောက်တည်းရဲ့ အမြင်ထက် ပိုပြီး အချက်အလက် ပေးနိုင်ပါတယ်။

 

တတိယအချက်အနေနဲ့ အထူးသဖြင့် ကျန်းမာရေးနဲ့ ငွေကြေးကဏ္ဍတွေမှာ အလွန်အကျွံ ကောင်းလွန်းတယ်လို့ အမွှန်းတင်နေရင် ကတိပေးနေရင် သတိထားပါ။ ဒါတွေက ပိုပြီး အန္တရာယ်ကြီးနိုင်ပါတယ်။

 

နောက်ဆုံးကတော့ Influencer ဟာ သူတို့ရဲ့ အကြံပြုချက်အတွက် ငွေကြေးအကျိုးအမြတ် ရနေနိုင်တယ်ဆိုတာကို အမြဲ ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါ။

 

ပြောင်းလဲလာတဲ့ မီဒီယာ အခင်းအကျင်း Influencer တွေဟာ ခေတ်သစ်မီဒီယာနဲ့ Marketing ရဲ့ အရေးကြီးတဲ့ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်လာပါပြီ။ Creator အမြောက်အမြားဟာ ပစ္စည်းတွေကို အမှန်တကယ် စမ်းသပ်ကြပြီး ရိုးရိုးသားသား အကြံပြုကြပါတယ်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ Influencer marketing ရဲ့ လျင်မြန်တဲ့ ကြီးထွားမှုက စားသုံးသူတွေအတွက် စိန်ခေါ်မှုအသစ်တွေ ဖြစ်လာစေပါတယ်။

 

Influencer ကြော်ငြာတွေ ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်လဲဆိုတာ နားလည်တာနဲ့ ဘယ်ဟာက ကြော်ငြာလဲဆိုတာ သိတာက ပိုပြီး မှန်ကန်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ချနိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။

 

ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ဇာတ်လမ်းတွေနဲ့ Marketing တွေ ရောထွေးနေတဲ့ ဒီနေ့ခေတ်မှာ မီဒီယာဆိုင်ရာ သိနားလည်မှုက ကြည့်ရှုသူတွေကို အရေးကြီးတဲ့ မေးခွန်းတစ်ခု မေးဖို့ ကူညီပေးပါတယ်- "ဒါဟာ တကယ့် အကြံပြုချက်လား၊ ဒါမှမဟုတ် ကြော်ငြာတစ်ခုလား?"

 

Burma Associated Press