BAP ဘာသာပြန်။

ရိုဟင်ဂျာ လူနည်းစုအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဟူသော စွပ်စွဲချက်များအတွက် မြန်မာနိုင်ငံသည် ကုလသမဂ္ဂ၏ အမြင့်ဆုံးတရားရုံးတွင် တနင်္လာနေ့၌ ရင်ဆိုင်ရမည်ဖြစ်ပြီး ကာလရှည် စောင့်ဆိုင်းခဲ့ရသော ကြားနာမှုများ စတင်တော့မည်ဖြစ်သည်။

 

အနောက်အာဖရိကနိုင်ငံဖြစ်သည့် ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက မြန်မာစစ်တပ်၏ ၂၀၁၇ ခုနှစ် "နယ်မြေရှင်းလင်း ရေး စစ်ဆင်ရေး" သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု တားဆီးရေး သဘောတူစာချုပ်ကို ချိုးဖောက် သည်ဟု ဆိုကာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတကာတရားရုံး (ICJ) သို့ ပထမဆုံး စတင်လျှောက်ထားခဲ့ ခြင်းဖြစ်သည်။

 

လက်ရှိတွင် စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းယူထားသော မြန်မာနိုင်ငံကမူ ထိုစွပ်စွဲချက်များကို ငြင်းဆိုထား သည်။

 

ICJ သာမရှိပါက စစ်တပ်သည် "မည်သူ့ကိုမျှ တာဝန်ခံစရာ မလိုဘဲ ရိုဟင်ဂျာများကို နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခြင်း နှင့် အပြီးသတ် သေကြေဖျက်ဆီးခြင်းတို့အတွက် မည်သည့်အတားအဆီးမျှ ရှိတော့မည်မဟုတ်" ဟု ၂၀၂၂ ခုနှစ် အကြိုကြားနာမှုတစ်ခုအတွင်း ဂမ်ဘီယာဘက်မှ ရှေ့နေ Paul S. Reichler က ပြောကြားခဲ့သည်။

 

၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ရိုဟင်ဂျာလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့၏ တိုက်ခိုက်မှုအပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံက ထိုစစ်ဆင်ရေးကို စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် အစုလိုက်အပြုံလိုက် မုဒိမ်းကျင့်မှု၊ သတ်ဖြတ်မှုနှင့် အိမ်ခြေထောင်ပေါင်းများစွာကို မီးရှို့မှုတို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခံခဲ့ရပြီး ရိုဟင်ဂျာ ၇၀၀,၀၀၀ ကျော်သည် အိမ်နီးချင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။

 

ယခုအခါ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခံထားရသော ထိုလူနည်းစုဝင် ၁.၂ သန်းခန့်သည် ပြည့်ကျပ်နေသော ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် သောင်တင်နေကြရပြီး ထိုနေရာများတွင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များက ကလေးငယ်များကို စုဆောင်းခြင်းနှင့် အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ် မိန်းကလေးငယ်များကို ပြည့်တန်ဆာ လုပ်ငန်းအတွင်းသို့ အတင်းအဓမ္မ စေခိုင်းခြင်းများ ရှိနေသည်။

 

 ICJ သာမရှိပါက စစ်တပ်သည် "မည်သူ့ကိုမျှ တာဝန်ခံစရာ မလိုဘဲ ရိုဟင်ဂျာများကို နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခြင်း နှင့် အပြီးသတ် သေကြေဖျက်ဆီးခြင်းတို့အတွက် မည်သည့်အတားအဆီးမျှ ရှိတော့မည်မဟုတ်" ဟု ၂၀၂၂ ခုနှစ် အကြိုကြားနာမှုတစ်ခုအတွင်း ဂမ်ဘီယာဘက်မှ ရှေ့နေ Paul S. Reichler က ပြောကြားခဲ့သည်

 

ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့် လက်ထက်တွင် ရုတ်တရက်နှင့် ပြင်းထန်စွာ ဖြတ်တောက်လိုက်သော နိုင်ငံခြားအကူအညီများကြောင့် စခန်းများရှိ စာသင်ကျောင်း ထောင်ပေါင်း များစွာ ပိတ်လိုက်ရပြီး ကလေးငယ်များ အငတ်ဘေးဖြင့် သေဆုံးမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။

 

"ICJ မှာ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အမှုဟာ ကျွန်မတို့လို တရားမျှတမှုအတွက် ကြိုးပမ်းနေသူ ထောင် ပေါင်းများစွာအတွက် မျှော်လင့်ချက်အလင်းရောင်တစ်ခုပါပဲ" ဟု ရိုဟင်ဂျာများအတွက် တရားမျှတမှု ရရှိရန် ဆောင်ရွက်နေသော Refugee Women for Peace and Justice အဖွဲ့မှ Lucky Karim က ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

 

အစောပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံကို နိုဘယ်လ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရှင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က ကိုယ်စားပြုခဲ့ပြီး ၎င်း၏နိုင်ငံမှ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များသည် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု မကျူးလွန်ခဲ့ကြောင်း၊ ရိုဟင်ဂျာများ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ထွက်ပြေးရခြင်းမှာ သူဦးဆောင်သောနိုင်ငံအတွင်း သူပုန်များနှင့် တိုက်ပွဲဖြစ် ပွားခြင်း၏ မလိုလားအပ်သော အကျိုးဆက်သာဖြစ်ကြောင်း ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ICJ သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

 

ယခုအခါ ဒီမိုကရေစီအိုင်ကွန်ဖြစ်သူသည် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ၎င်း၏ ထောက်ခံသူများက လုပ်ကြံဖန်တီးထားသော စွပ်စွဲချက်များဟု ခေါ်ဆိုသည့် အမှုများဖြင့် ထောင်ဒဏ်ကျခံနေရသည်။

 

ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံသည် ပဋိပက္ခတွင် တိုက်ရိုက်ပတ်သက်သူမဟုတ်သည့်အတွက် အမှုစတင်ခွင့်မရှိဟု ဆိုကာ တရားရုံး၏ စီရင်ပိုင်ခွင့်ကို မြန်မာနိုင်ငံက ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။ သို့သော် နှစ်နိုင်ငံစလုံးသည် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ်တွင် ပါဝင် သူများဖြစ်သည့်အတွက် ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် တရားသူကြီးများက ထိုကန့်ကွက်မှုကို ပယ်ချခဲ့ပြီး အမှုကို ဆက်လက်စစ်ဆေးရန် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။

 

ထိုဆုံးဖြတ်ချက်သည် အစ္စရေးအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုဖြင့် စွပ်စွဲချက်တင်သွင်းရန် တောင်အာဖရိက နိုင်ငံအတွက် လမ်းစဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ အစ္စရေးကမူ ထိုစွပ်စွဲချက်ကို ပြင်းထန်စွာ ငြင်းဆိုထားပြီး Pretoria (တောင်အာဖရိက) သည် ပါလက်စတိုင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ဟားမတ်စ်အတွက် နိုင်ငံရေးအရ အကာ အကွယ်ပေးနေသည်ဟု စွပ်စွဲထားသည်။

 

မြန်မာနိုင်ငံအမှုတွင် တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်သည် တောင်အာဖရိကအမှုအပေါ် သက်ရောက်မှု ရှိလိမ့်မည်ဟု တောင်ပိုင်းသြစတြေးလျတက္ကသိုလ်မှ နိုင်ငံတကာဥပဒေကျွမ်းကျင်သူ Juliette McIntyre က Associated Press သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ "လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုအတွက် ဥပဒေကြောင်းအရ စစ်ဆေးမှုက အရမ်းတင်းကျပ်ပေမဲ့ တရားသူကြီးတွေက အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်အောင် လုပ်ဆောင်ဖို့ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိပါတယ်။" ဟု သူမက ဆိုသည်။

 

တရားစွဲဆိုမှု လုပ်ငန်းစဉ်များ ကြာမြင့်နေသော်လည်း ဤအရာသည် ကျူးလွန်ခံရသူများအတွက် အရေးကြီးနေဆဲဖြစ်ကြောင်း McIntyre က ပြောသည်။ "ဒါဟာ သူတို့ရဲ့ တွေ့ကြုံခဲ့တာတွေကို အသိအမှတ်ပြုရာရောက်ပြီး အခြားသော ဥပဒေကြောင်းအရ အရေးယူမှုတွေအတွက် အထောက်အကူ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။" ဟု သူမက ဆိုသည်။

 

လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ကြောင်း တွေ့ရှိပါက သည်ဟိဂ်အခြေစိုက် အခြားတရားရုံး တစ်ခုဖြစ်သည့် နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်တရားရုံး (ICC) ၏ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများကို ပိုမိုအားကောင်း စေမည်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် တရားရုံး၏ အကြီးအကဲအစိုးရရှေ့နေက မြန်မာစစ်အုပ်စုခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အား ရိုဟင်ဂျာများအပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများအတွက် ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ရန် တရားသူကြီးများကို တောင်းဆိုထားသည်။ ထိုတောင်းဆိုချက်သည် ယခုထက်ထိ ဆိုင်းငံ့ထားဆဲဖြစ်သည်။

 

ကိုးကား - AP

ပုံစာ - ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့က ရိုက်ကူးထားသော မှတ်တမ်းဓာတ်ပုံတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ နိုင်ငံအတွင်းရှိ ရိုဟင်ဂျာ အများစု နေထိုင်ရာ ရွာမှ မီးလောင်နေသော အိမ်တစ်လုံးမှ မီးခိုးများ ထွက်ပေါ်နေသည်ကို တွေ့ရစဉ်။ (AP Photo, File)